Dağlar ile taşlar ile

Dağları, kuşları, peygamberleri ve bütün varlığı ortak bir zikrin içine çağıran; tabiatla insanın sesini birleştiren yedi dörtlüklük ilahi.

1. 1

   Dağlar ile taşlar ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   Seherlerde kuşlar ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   Günümüz Türkçesi +

   1Dağlarla ve taşlarla birlikte

   2Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   3Şafak vakti kuşların sesine katılarak

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Dörtlük yorumu +

   Şair yalnız başına dua etmiyor; dağları, taşları ve kuşları kendi sesine ortak ediyor. Seher vakti, tabiatın uyanışıyla iç uyanışın kesiştiği an oluyor; zikir insanın ağzından çıkıp bütün manzaraya yayılıyor.

2. 2

   Sular dibinde mâhî ile

   Sahralarda âhû ile

   Abdal olup yâ Hû ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   Günümüz Türkçesi +

   1Suların altındaki balıklarla

   2kırlardaki ceylanlarla birlikte

   3bir derviş olup ‘Yâ Hû’ diyerek

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Dörtlük yorumu +

   Su altından uçsuz bucaksız kırların ortasına uzanan dörtlükte hiçbir canlı ibadetin dışında kalmıyor. ‘Abdal olmak’, bu büyük koroda öne çıkmak değil sadeleşip diğer varlıklarla aynı çağrıya katılmak demek.

3. 3

   Gökyüzünde İsa ile

   Tûr Dağı’nda Mûsâ ile

   Elindeki asâ ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   Günümüz Türkçesi +

   1Gökyüzündeki İsa ile

   2Tûr Dağı’nda vahye erişen Musa ile

   3onun elindeki asa mucizesini anarak

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Dörtlük yorumu +

   İsa’nın göğe yükselişiyle Musa’nın dağdaki buluşması tek dörtlükte birleşiyor. Coğrafya değişse de çağrının yönü aynı: Yunus, peygamber kıssalarını geçmişte kalmış hikâyeler değil bugünkü zikre eşlik eden canlı hatıralar olarak kuruyor.

4. 4

   Derd-i aşkın Eyyûb ile

   Gözü yaşlı Yâkub ile

   Ol Muhammed mahbûb ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   Günümüz Türkçesi +

   1Aşk derdine sabreden Eyyûb ile

   2özlemden gözleri yaşaran Yakup ile

   3Senin sevgilin olan Muhammed ile birlikte

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Dörtlük yorumu +

   Eyyûb sabrı, Yakup ayrılık gözyaşını, Muhammed ise sevgiyi taşıyor. Yunus kendi duygusunu bu üç büyük anlatının yanına yerleştirirken acıyı kişisel bir yakınma olmaktan çıkarıp insanlığın ortak kulluk diline bağlıyor.

5. 5

   Hamd ü şükrullah ile

   Vasf-ı Kul hüvallah ile

   Dâimâ zikrullah ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   Günümüz Türkçesi +

   1Övgü ve şükürle

   2‘De ki: O Allah birdir’ ayetini anarak

   3Allah’ı sürekli hatırda tutarak

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Dörtlük yorumu +

   Bu dörtlük şiirin eylemini açıkça adlandırıyor: Hamd, şükür ve zikir. Tekrar edilen çağrı, yalnız estetik bir nakarat değil şiirin anlattığı zikrin bizzat kendisi; okur da her dönüşte bu ritme katılıyor.

6. 6

   Bilmişim dünya hâlini

   Terk ettim kîl ü kâlini

   Baş açık ayak yalını

   Çağırayım Mevlâm seni

   Günümüz Türkçesi +

   1Dünyanın geçici ve oyalayıcı hâlini anladım.

   2Onun bitmeyen dedikodusunu ve boş sözünü bıraktım.

   3Başım açık, ayağım çıplak ve gösterişsiz biçimde

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Dörtlük yorumu +

   Dünyayı bilmek burada daha çok bilgi biriktirmek değil, gürültüsünü terk edebilmektir. Baş açıklığı ve çıplak ayak, yoksunluktan çok araya unvan, eşya ve gösteriş koymadan çıkılan yalın yolculuğu görünür kılıyor.

7. 7

   Yunus okur diller ile

   Kumrular bülbüller ile

   Hakk’ı seven kullar ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   Günümüz Türkçesi +

   1Yunus bütün diller ve seslerle okur.

   2Kumrularla, bülbüllerle birlikte

   3Hakk’ı seven insanlara katılarak

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Dörtlük yorumu +

   Başlangıçtaki kuşlar finalde yeniden geliyor ve şiiri dairesel biçimde kapatıyor. Yunus’un dili tek başına yeterli değil; kumrunun sesi ve başka sevenlerin nefesiyle çoğaldığında dua kişisel olmaktan çıkıp ortak bir ezgiye dönüşüyor.